أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
66
قانون ( فارسى )
نسخهء ديگر : برنگ كابلى به وزن شش مثقال ، سرخس به وزن سه درهم ، ورس سه درهم . همه را باهم بكوب و بعد از خرد شدن در سركهء بسيار ترشمزه يا در اسكنجبين بريز تا حل مىشود . مدّت سه روز هر بامداد بيمار شير و بعد از شير شورباى ساده بنوشد ؛ آنگاه وقت دارو خوردن آيد . قبل از اينكه دارو بخورد كمى كباب در دهن بگذارد و بمكد تا كرمها به طمع كباب خوردن بالا آيند و جمع شوند ، آنگاه آن سركه يا آن اسكنجبين آماده شده را بخورد . اندازهء تناولى را برحسب تجربه و برحسب تشخيص خودت تعيين كن ! فصل هشتم داروهاى سردمزاج و كم حرارت در علاج كرم داروهاى سردمزاج و داروهايى كه حرارت مزاجشان كم است و در كشتن كرم شكم بهره رسانند عبارتند از : كشنيز ، كه اگر سه روز پياپى كشنيز را با شراب سيكى و بزر كرفس بخورند هر نوع كرمى را مىكشد . يا كشنيز را در اسكنجبين ريزند و بخورند . يا كشنيز را در ماست مخلوط كنند و بخورند . يا كشنيز را با آب بر آتش بپزند و آبپزش را بخورند . ممكن است نشاسته هم كرم را بكشد . تانبول ، برگ درخت هلو ، افشرهء خرنوب مصرى - كه حرارت زياد ندارد - تمشك ( آب تمشك ) . پوست درخت انار ترش يا پوست درخت انار ملس از اول شب تا صبح در آب بر آتش بجوشد ؛ آن را بپالاى و بيمار بخورد كرمها را مىكشد . ريشهء انار ترش يا ريشهء انار ملس در آب بجوشد و بپالايند و بخورند همان تأثير آبپز پوست انار را دارد . افشرهء بارهنگ براى بيمارى كه هم اسهال و هم كرم دارد خوب است . اگر بارهنگ خشكيده را نيز بخورند خوب است . سماق را در آب ريزند و در آن مچاله كنند و آب را بخورند ، در كشتن كرمها اثرى عجيب دارد . ساماروغ ( نوعى قارچ ) و گل مهرزده را با شراب خورند اثرش شگفتآور است . گل كاهن نيز دراينباره محشر مىكند . بزر خرفه را اگر به مقدار زياد و چندين بار بخورند كرم شكم را مىكشد . كاسنى تلخ ، كاهوى تلخ ، كرفس توى سركه ، كبر ترشى شده و در سركه پروريده هم خوبند . گويند خربزه هم كرم مىكشد و هم آن را با اسهال دادن بيمار بيرون مىآورد . ثمر خارسه كوهه نيز خوب است و تأثيرش چنان است كه كرم پهن را هم بيرون مىآورد . ثمر بيد مشك ، افشرهء شفتالو ، افشرهء كشنيز و خود كشنيز ، كاسنى تلخ و مريم نخودى همگى مانند سه كوهه تأثير بخشند ؛ اما هريك از آنها را كه تجويز مىكنى يا با دوغ يا با آب گرم و يا با اسكنجبين بخورند .